ว่าด้วยต้นกำเนิดและรากฐานของความไม่เสมอภาคในหมู่มนุษยชาติ (A Discourse Upon the Origin and the Foundation of the Inequality Among Mankind)

ก่อนที่มนุษย์จะเรียกตนเองว่า "พลเมือง" ก่อนที่กฎหมายจะถูกจารึก และก่อนที่อำนาจจะมีชื่อเรียก รูโซให้เราย้อนกลับไปฟังเสียงเงียบของมนุษย์ในสภาพธรรมชาติ เสียงที่ยังไม่ถูกกลบด้วยขนบ ประเพณี หรือผลประโยชน์ทางสังคม ว่าด้วยต้นกำเนิดและรากฐานของความไม่เสมอภาคในหมู่มนุษยชาติ มิใช่เพียงงานปรัชญาการเมือง หากเป็นการใคร่ครวญอย่างลึกซึ้งถึงชะตากรรมของมนุษย์ ตั้งแต่วันที่เรายัง "เป็นอิสระ" ไปจนถึงวันที่เรา "อยู่ร่วมกัน"
รูโซมิได้เริ่มต้นด้วยรัฐธรรมนูญหรือรูปแบบการปกครอง แต่เริ่มด้วยคำถามที่เจ็บปวดและกล้าหาญยิ่งกว่า ความไม่เสมอภาคเกิดจากธรรมชาติหรือเกิดจากมนุษย์เอง? และหากมันเป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น เราจะยังเรียกมันว่า "หลีกเลี่ยงไม่ได้" ได้อีกหรือไม่ ด้วยภาษาที่ทั้งอ่อนโยนและเฉียบคม เขาค่อย ๆ รื้อถอนมายาคติว่าความก้าวหน้าของอารยธรรมย่อมนำพาความดีงามเสมอ และเผยให้เห็นอีกด้านหนึ่งของสังคม ด้านที่ความเป็นเจ้าของ ความทะเยอทะยาน และการเปรียบเทียบตนกับผู้อื่น ค่อย ๆ บ่อนทำลายความเสมอภาคและเสรีภาพดั้งเดิมของมนุษย์
ในสายตาของรูโซ มนุษย์ดึกดำบรรพ์อาจยากจน แต่ไม่อับจนทางศีลธรรม เขาอาจโดดเดี่ยว แต่ยังไม่แตกแยกจากตนเอง ความไม่เสมอภาคที่แท้จริงจึงมิใช่ความแตกต่างทางกายหรือปัญญา หากเป็นความไม่เสมอภาคที่สังคมประดิษฐ์ขึ้น ความได้เปรียบที่ได้รับการรับรองด้วยขนบ กฎหมาย และอำนาจ จนกลายเป็นสิ่งที่ดูเหมือนชอบธรรม ทั้งที่ตั้งอยู่บนการยอมจำนนของคนส่วนใหญ่
หนังสือเล่มนี้มิได้มอบคำตอบที่เรียบง่าย หรือสูตรสำเร็จทางการเมือง หากมอบกรอบแห่งการตั้งคำถาม รูโซบังคับให้ผู้อ่านเผชิญหน้ากับความจริงอันไม่สบายใจว่า สังคมที่เราเรียกว่า "ศิวิไลซ์" อาจตั้งอยู่บนรากฐานของความไม่เป็นธรรม และความก้าวหน้าที่เราภาคภูมิใจ อาจแลกมาด้วยการสูญเสียเสรีภาพที่มองไม่เห็น
คำนำฉบับนี้เชิญผู้อ่านก้าวเข้าสู่บทสนทนาอันยาวไกลระหว่างธรรมชาติและสังคม ระหว่างความเสมอภาคในอุดมคติและความจริงของความเหลื่อมล้ำ งานของรูโซไม่ใช่เสียงตัดสิน แต่เป็นเสียงสะกิดเตือนว่า ความไม่เสมอภาคไม่ใช่ชะตากรรม หากเป็นประวัติศาสตร์ และสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นโดยมนุษย์ ย่อมอาจถูกทบทวน แก้ไข และเลือกใหม่ได้อีกครั้งเสมอ

กมล กายวิสุทธิ์
ผู้แปล