อารมณ์ศิลป์ (The Enjoyment of Art)

หนังสือ อารมณ์ศิลป์ หรือ The Enjoyment of Art ของคาร์ลตัน เอลเดรดจ์ นอยส์ มิได้ถือกำเนิดขึ้นเพื่อสั่งสอนผู้อ่านให้ "รู้จักศิลปะ" แต่เปิดประตูให้ผู้อ่าน "รู้สึกถึงศิลปะ" ที่แท้จริง ในความหมายที่ลึกกว่าเพียงการมองเห็นรูปทรงหรือรับรู้ชื่อศิลปิน คือการเปิดประตูภายในใจ ให้สายตาและจิตใจเดินเคียงกันไปท่ามกลางโลกแห่งรูป สี เส้น และจังหวะที่มนุษย์ได้ฝากร่องรอยแห่งความฝัน ความศรัทธาและความสงสัยไว้
นอยส์เขียนงานชิ้นนี้ด้วยน้ำเสียงของผู้สนทนา มิใช่อาจารย์ผู้เทศนา เขามิได้ยกศิลปะขึ้นตั้งบนแท่นสูงอันเข้าถึงได้ยาก หากวางมันลงใกล้ชีวิตประจำวัน ใกล้ความเงียบที่เราเคยรู้สึกต่อหน้าภาพหนึ่ง ใกล้ความสะเทือนใจที่เกิดขึ้นอย่างไร้ถ้อยคำ เมื่อสีสันหรือท่าทางในภาพสะกิดบางสิ่งที่ซ่อนอยู่ลึกในความทรงจำ หนังสือเล่มนี้จึงมิใช่เพียงคู่มือในการชมงานศิลป์ หากเป็นการฝึกฝนความไวของหัวใจ ให้เรากลับมาเชื่อในประสบการณ์ตรงของตนเอง
แก่นสำคัญของหนังสือ The Enjoyment of Art อยู่ที่ความเชื่อว่า ศิลปะไม่อาจถูก "เข้าใจ" ได้ด้วยสูตรสำเร็จหรือหลักเกณฑ์ตายตัว ความงามมิได้เกิดจากการจดจำชื่อยุคสมัยหรือการจำแนกลักษณะทางเทคนิค หากเกิดจากความสัมพันธ์อันละเอียดอ่อนระหว่างงานศิลป์กับผู้มอง ความสัมพันธ์ซึ่งเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา อารมณ์ และภูมิหลังของชีวิต นอยส์จึงชี้นำเราให้เรียนรู้ที่จะมองอย่างช้า ๆ มองอย่างซื่อสัตย์ และมองโดยไม่รีบร้อนตัดสิน
ในโลกที่ความเร็วและข้อมูลถาโถมไม่หยุด หนังสือเล่มนี้ทำหน้าที่เสมือนที่พักเงียบๆ ให้ผู้อ่านได้หยุดยืนอยู่ต่อหน้าศิลปะอีกครั้ง หยุดฟังเสียงที่ไม่เปล่งถ้อยคำ หยุดแล้วปล่อยให้ภาพหนึ่งค่อยๆ เปิดเผยความหมายของมันตามจังหวะของหัวใจผู้อ่านเอง และในกระบวนการนั้น เราอาจค้นพบว่า "ความเพลิดเพลินในศิลปะ" มิได้เป็นเพียงรสนิยม หากเป็นวิธีหนึ่งในการเข้าใจชีวิต เข้าใจมนุษย์ และเข้าใจความงามอันเปราะบางที่หล่อเลี้ยงโลกใบนี้มาเนิ่นนาน