บูชิโด: วิถีแห่งซามูไร (Bushido: The Soul of Japan)

บูชิโด: วิถีแห่งซามูไร (Bushido: the Soul of Japan) ของ อินาโซ นิโตเบะ มิใช่เพียงหนังสืออธิบายจริยธรรมของชนชั้นนักรบในอดีต หากคือประตูบานหนึ่งที่เปิดให้ผู้อ่านได้สัมผัส "ดวงจิตของญี่ปุ่น" อันหล่อหลอมด้วยเหล็กแห่งดาบ ความอ่อนโยนแห่งคุณธรรม และความสงบลึกซึ้งของการยอมรับชะตา หนังสือเล่มนี้เขียนขึ้นด้วยสายตาของผู้รู้จักทั้งตะวันออกและตะวันตก จึงมิได้เล่าเรื่องซามูไรอย่างโรแมนติกเกินจริง หากอธิบายบูชิโดในฐานะระบบคุณค่าที่มีชีวิต เป็นศีลธรรมที่ฝังรากอยู่ในพฤติกรรม ความคิด และวิธีเผชิญโลกของมนุษย์
บูชิโด วิถีแห่งนักรบ มิใช่กฎที่จารึกตายตัว หากเป็นจิตสำนึกที่ค่อย ๆ ซึมซาบเข้าสู่เลือดเนื้อ ความซื่อสัตย์ ความกล้าหาญ ความสุภาพ ความเมตตา เกียรติ และความภักดี ล้วนมิได้เป็นเพียงคำสอน หากเป็นภาระที่นักรบต้องแบกรับด้วยชีวิต หนังสือเล่มนี้จึงมิได้สอนให้ผู้อ่านรู้จักซามูไรผ่านคมดาบเท่านั้น หากพาให้เข้าใจหัวใจที่อยู่หลังดาบ หัวใจที่พร้อมเสียสละตนเองเพื่อความถูกต้อง แม้ต้องยืนเดียวดายท่ามกลางความพ่ายแพ้
อินาโซ นิโตเบะ เขียนงานชิ้นนี้ขึ้นเพื่ออธิบายญี่ปุ่นให้โลกตะวันตกเข้าใจ แต่ในขณะเดียวกัน เขากลับได้มอบกระจกบานสำคัญให้ชาวเอเชียและผู้อ่านร่วมสมัยได้หันกลับมาพิจารณาตนเอง ว่าในโลกที่คุณค่าเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว เราจะยึดเหนี่ยวชีวิตด้วยสิ่งใด เมื่ออำนาจ เงินตรา และชัยชนะภายนอกมิอาจรับประกันศักดิ์ศรีภายใน บูชิโดจึงปรากฏในฐานะเสียงเตือนอันสงบแต่หนักแน่น ว่าความยิ่งใหญ่ของมนุษย์มิได้วัดจากสิ่งที่ครอบครอง หากวัดจากสิ่งที่พร้อมสละทิ้ง
หนังสือเล่มนี้มิใช่เพียงตำราประวัติศาสตร์ หากเป็นคู่มือทางจิตวิญญาณสำหรับผู้ที่ไม่ยอมแพ้ต่อความต่ำทรามของตนเอง บูชิโดมิได้ทำให้มนุษย์แข็งกระด้าง หากทำให้เข้มแข็งอย่างสงบและอ่อนโยนอย่างมีศักดิ์ศรี

กมล กายวิสุทธิ์
ผู้แปล