ผลงานชิ้นเอกที่ไม่อาจรู้จัก (The Unknown Masterpiece)

ผลงานชิ้นเอกที่ไม่อาจรู้จัก (The Unknown Masterpiece) คือวรรณกรรมขนาดสั้น หากลึกดั่งห้วงสมุทร ที่ออนอเร เดอ บัลซัค ใช้ปลายปากกาขีดเส้นแบ่งอันพร่าเลือนระหว่าง อัจฉริยภาพกับความคลั่งไคล้ ระหว่างศิลปะอันสูงส่งกับเงามืดแห่งการหลงตนเอง
เรื่องราวพาผู้อ่านย้อนสู่ปารีสในศตวรรษที่สิบเจ็ด เมืองซึ่งศิลปะยังเป็นทั้งความศรัทธาและคำสาป ผ่านตัวละครจิตรกรผู้แสวงหาความสมบูรณ์แบบจนยอมแลกทุกสิ่ง เวลา ชื่อเสียง มิตรภาพ และแม้กระทั่งความจริง เพื่อผลงานชิ้นเดียวที่เขาเชื่อว่าคือ "ความงามแท้" อันไร้ที่ติ ทว่าความงามนั้น กลับอาจมีอยู่เพียงในดวงตาและจิตวิญญาณของผู้สร้างเท่านั้น
บัลซัคมิได้เพียงเล่าเรื่องของศิลปิน หากกำลังตั้งคำถามต่อมนุษยชาติทั้งมวลว่า เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเส้นทางที่มุ่งมั่นเดินอยู่นั้นคือหนทางแห่งอัจฉริยะ หรือคือทางตันของความหลงผิด? และศิลปะซึ่งถือกำเนิดจากความปรารถนาจะจับ "ความจริง" ไว้ในรูปทรงและสีสันนั้น แท้จริงแล้วมีขอบเขตเพียงใดก่อนจะกลายเป็นสิ่งที่มนุษย์ไม่อาจเข้าใจ ไม่อาจเข้าถึง และไม่อาจยืนยันการมีอยู่ของมันได้
ผลงานชิ้นเอกที่ไม่อาจรู้จัก จึงมิใช่เพียงวรรณกรรมว่าด้วยจิตรกรรม หากเป็นบทภาวนาอันเคร่งขรึมถึงราคาที่ศิลปินต้องจ่าย เมื่อความใฝ่ฝันก้าวล้ำพรมแดนของมนุษย์ และเป็นกระจกสะท้อนความจริงอันเจ็บปวดว่า บางครั้งสิ่งที่เรารักและทุ่มเทที่สุด อาจเป็นสิ่งเดียวกันกับที่ค่อย ๆ ทำลายเราอย่างเงียบงัน
ผู้ที่อ่านเรื่องสั้นเรื่องนี้ มิได้เพียงก้าวเข้าสู่โลกของศิลปะ หากกำลังก้าวเข้าสู่คำถามอันเป็นนิรันดร์ของชีวิตว่า เราจะยอมสูญเสียอะไรบ้าง เพื่อไล่ตามความสมบูรณ์แบบซึ่งอาจไม่มีอยู่จริงเลยแม้แต่น้อย

เมธา วราภักดิ์กูล
ผู้แปล