กัปปะ (Kappa)

เสียงหัวเราะของความบ้าในเงาของความจริง ในบรรดาวรรณกรรมญี่ปุ่นแห่งศตวรรษที่ยี่สิบต้น ๆ ไม่มีผลงานใดสะท้อนความวิปลาสของมนุษย์ได้คมกริบและเจ็บลึกเท่ากับ "กัปปะ" (Kappa) ของ ริวโนะสุเกะ อาคุตะงาวะ อีกแล้ว นวนิยายขนาดสั้นที่งดงามราวกับภาพความฝัน และโหดร้ายราวเสียงหัวเราะของคนบ้า
อาคุตะงาวะมิได้สร้างเพียงเรื่องราวของสิ่งมีชีวิตในตำนานญี่ปุ่น แต่สร้าง "โลกอีกใบ" โลกของเหล่ากัปปะ ที่มีวิถีชีวิตแบบกลับหัวกับโลกมนุษย์ทุกประการ โลกที่ความวิปลาสคือระเบียบ และความสมเหตุสมผลกลับเป็นความบ้า โลกที่ไม่ต่างอะไรกับกระจกซึ่งสะท้อนใบหน้าบิดเบี้ยวของสังคมมนุษย์อย่างนุ่มนวลแต่เย็นเยียบ
เรื่องราวเริ่มต้นด้วยชายหนุ่มผู้หนึ่งที่ถูกพัดหลงเข้าไปในดินแดนของกัปปะ สิ่งมีชีวิตรูปร่างประหลาดแต่มีระบบสังคมอัน "ศิวิไลซ์" ศิวิไลซ์เสียจนกลายเป็นภาพล้อเลียนของมนุษย์ทุกผู้ทุกนาม กัปปะในโลกนี้พูดจามีเหตุผล แต่เหตุผลนั้นกลับไร้หัวใจ พวกมันไม่คลอดลูกหากทารกไม่ยินยอมที่จะเกิด พวกมันมีศิลปินผู้ฆ่าตัวตายเพราะผลงานของตนไม่มีที่ยืนในสังคม พวกมันมีนักการเมืองที่กล่าวปราศรัยเรื่องความชอบธรรมแต่แอบแฝงไว้ด้วยผลประโยชน์ส่วนตัว และมีนักปราชญ์ที่ประกาศว่าความเห็นแก่ตัวคือศีลธรรมสูงสุด
ทุกฉากและทุกบทสนทนาในเรื่อง "กัปปะ" คือภาพสะท้อนของ "มนุษย์ในยุคสมัยใหม่" ผู้ที่หลงเชื่อในอารยธรรมจนไม่เหลือพื้นที่ให้กับความเมตตา ผู้ที่วัดคุณค่าทุกสิ่งด้วยตรรกะทางเศรษฐกิจและศีลธรรมจอมปลอม อาคุตะงาวะจับภาพความบ้าคลั่งนั้นมาใส่ไว้ในโลกสมมตินี้ เพื่อให้เรามองเห็น "ความบ้าในโลกความจริง" ได้ชัดยิ่งขึ้นกว่าเดิม
ภายใต้เสียงหัวเราะอันเย็นชาและบทสนทนาอันแปลกประหลาดนั้น มีเงาแห่งความเศร้าที่ลึกซึ้งซ่อนอยู่ เงาของอาคุตะงาวะเอง ซึ่งในห้วงสุดท้ายของชีวิต ที่กำลังต่อสู้กับความมืดภายในใจ ความรู้สึกไร้ทางออก และความสิ้นศรัทธาต่อมวลมนุษย์ เขาเขียน "กัปปะ" ในช่วงที่ชีวิตกำลังแตกสลาย บางทีโลกของกัปปะก็เป็นเพียงภาพลวงของ "โลกภายในใจของเขาเอง"
เมื่ออ่านจบ เราอาจหัวเราะ แต่เสียงหัวเราะนั้นไม่ใช่ความรื่นรมย์ หากคือเสียงสะท้อนที่ย้อนกลับมาถามว่า เราเองต่างหากหรือเปล่า ที่เป็นกัปปะ?
นวนิยายเรื่องนี้คือผลงานอำลาของอาคุตะงาวะต่อโลกใบนี้ เป็นทั้งนิทานเสียดสี และบทสารภาพของจิตวิญญาณที่แตกสลาย เป็นเสียงตะโกนในความเงียบงันของผู้ที่เห็นว่ามนุษย์กำลังจมลงสู่ความบ้า โดยยังเชื่อว่าตน "มีเหตุผล" ในโลกของกัปปะนั้น ไม่มีสิ่งใดผิดหรือว่าถูก มีเพียงความจริงที่บิดเบี้ยวอย่างงดงาม และในเงาความงดงามนั้นเอง เราเห็นใบหน้าของมนุษย์ที่เศร้า สับสน และน่าหัวเราะในเวลาเดียวกัน
"กัปปะ" จึงไม่ใช่เพียงวรรณกรรมเสียดสี แต่คือกระจกเงาของจิตวิญญาณ คือเสียงหัวเราะของความสิ้นหวัง และคือบทเพลงสุดท้ายของอาคุตะงาวะ ผู้มองโลกด้วยดวงตาแห่งกวีและหัวใจของคนบ้า