สิทธิที่จะขี้เกียจ (THE RIGHT TO BE LAZY)

ในโลกที่ยกย่องความเร่งรีบเป็นคุณธรรม และสถาปนาความเหน็ดเหนื่อยให้กลายเป็นเครื่องหมายแห่งศักดิ์ศรี พอล ลาฟาร์กู กลับยืนขึ้นอย่างท้าทายและประกาศสิ่งที่ฟังดูราวคำล้อเลียน หากแท้จริงคือคำฟ้องร้องอันแหลมคมต่ออารยธรรมสมัยใหม่ สิทธิที่จะขี้เกียจ หนังสือเล่มนี้มิได้เชิดชูความเฉื่อยชา หากเปิดโปงศีลธรรมของการทำงานที่ถูกยกขึ้นเป็นศาสนา และตั้งคำถามต่อสังคมที่สอนให้มนุษย์ภูมิใจในความอ่อนล้าของตนเอง
ลาฟาร์กูเขียนด้วยอารมณ์ขันเย็นเยียบและเหตุผลที่เฉียบคม เขาชี้ให้เห็นความย้อนแย้งอันโหดร้ายของระบบทุนนิยมอุตสาหกรรม ยิ่งมนุษย์ทำงานหนักเท่าใด ความยากจนและการแปลกแยกกลับยิ่งทวีคูณ ความมั่งคั่งที่แรงงานผลิตขึ้นมิได้คืนกลับสู่ผู้ผลิต หากสะสมอยู่ในมือของคนกลุ่มน้อย ขณะที่ชนชั้นแรงงานถูกหล่อหลอมให้เชื่อว่า "การทำงานไม่หยุด" คือศีลธรรมสูงสุด และการพักผ่อนคือบาป
แก่นแท้ของหนังสือเล่มนี้คือการทวงคืนความเป็นมนุษย์ ลาฟาร์กูโต้แย้งว่า การลดชั่วโมงแรงงานมิได้ทำลายสังคม หากเปิดพื้นที่ให้มนุษย์ได้คิด ฝัน รัก สร้างสรรค์ และใช้ชีวิตอย่างสมศักดิ์ศรี เขามอง "ความขี้เกียจ" ในความหมายเชิงปลดปล่อย ไม่ใช่การไม่ทำอะไรเลย หากเป็นการปฏิเสธการถูกใช้จนหมดแรง เป็นการต่อต้านวัฒนธรรมที่วัดคุณค่าคนจากผลผลิต และลืมเลือนความสุขที่ไม่อาจแปลงเป็นตัวเลข
ลาฟาร์กูยังวิพากษ์ขบวนการแรงงานเองอย่างกล้าหาญ เมื่อเขาชี้ว่า การเรียกร้อง "สิทธิในการทำงาน" โดยไม่ตั้งคำถามต่อธรรมชาติของงาน คือการยอมรับโซ่ตรวนด้วยความสมัครใจ เขาเสนอภาพสังคมที่เทคโนโลยีและความก้าวหน้าควรปลดปล่อยมนุษย์จากแรงงานอันจำเจ มิใช่เร่งรัดให้ทำงานหนักยิ่งกว่าเดิม
สิทธิที่จะขี้เกียจ มิใช่คำชักชวนให้ทอดทิ้งความรับผิดชอบ หากเป็นการฟื้นฟูคำถามพื้นฐานที่สุดว่า มนุษย์ทำงานไปเพื่ออะไร และชีวิตควรมีความหมายมากกว่าการผลิตหรือไม่ ในเสียงหัวเราะเสียดสีของพอล ลาฟาร์กู เราอาจได้ยินเสียงเรียกร้องอันจริงจังยิ่งนัก ให้มนุษย์กล้าพัก กล้าคิด และกล้าฝันถึงสังคมที่คุณค่าของชีวิตมิได้ถูกวัดด้วยความเหน็ดเหนื่อยอีกต่อไป