นิทานสะท้อนชีวิตของสตีเวนสัน (Fables)

นิทานสะท้อนชีวิต (Fables) ของโรเบิร์ต หลุยส์ สตีเวนสัน คือกระจกบานเล็กที่ตั้งอยู่กลางทางเดินของมนุษย์ ไม่สูงส่งจนต้องเงยหน้า ไม่ต่ำต้อยจนต้องมองข้าม หากวางอยู่ในระดับสายตา ให้ผู้เดินทางได้เห็นเงาของตนเองโดยไม่ทันตั้งตัว นิทานเหล่านี้มิได้เขียนขึ้นเพื่อสั่งสอน หากเพื่อชี้ให้เห็นความจริงอันแยบคายที่ซ่อนอยู่ใต้ท่าทีเรียบง่ายของเรื่องเล่า
สตีเวนสันเลือกใช้ภาษาของนิทาน ที่สั้น กระชับ เพื่อบรรจุความซับซ้อนของชีวิตมนุษย์
ความทะเยอทะยาน ความหลงตน ความกลัว ความหวัง และความย้อนแย้งของศีลธรรม ล้วนปรากฏขึ้นในฉากเล็ก ๆ และตัวละครไม่กี่ราย แต่กลับสะท้อนภาพใหญ่ของโลกอย่างแม่นยำ ราวกับว่าเรื่องเล่าธรรมดาเหล่านี้รู้จักหัวใจมนุษย์ดีกว่าปรัชญาเล่มหนา
ในนิทาน ความดีมิได้ส่องแสงอย่างสง่างาม และความชั่วก็ไม่สวมหน้ากากปีศาจ ทุกสิ่งดำรงอยู่ในพื้นที่สีเทา ที่มนุษย์ต้องตัดสินใจด้วยตนเอง นิทานของสตีเวนสันจึงไม่ให้บทสรุปตายตัว หากทิ้งร่องรอยของความลังเลไว้ในใจผู้อ่าน ความลังเลซึ่งเป็นสัญญาณของการคิดอย่างแท้จริง
ความงามของหนังสือเล่มนี้อยู่ที่ความอ่อนโยนซึ่งไม่อ่อนแอ และความเฉียบคมซึ่งไม่โหดร้าย สตีเวนสันไม่ตะโกนตำหนิโลก แต่ยิ้มบาง ๆ ให้กับความไม่สมบูรณ์ของมนุษย์ ราวกับเข้าใจดีว่า การมีชีวิตอยู่คือการเรียนรู้ที่จะอยู่กับความขัดแย้งภายใน โดยไม่จำเป็นต้องชนะมันเสมอไป
สำหรับผู้อ่านร่วมสมัยทั้งหลาย นิทานสะท้อนชีวิตเรื่องนี้ มิใช่หนังสือสำหรับเด็ก และมิใช่หนังสือสำหรับผู้ใหญ่ หากเป็นหนังสือสำหรับ "มนุษย์" ผู้ซึ่งยังตั้งคำถาม ยังผิดพลาด และยังแสวงหาความหมายท่ามกลางความเงียบของวันคืน เมื่อได้อ่าน ผู้อ่านอาจไม่รู้สึกว่าตนได้รับคำสอนใด ๆ แต่จะรับรู้บางสิ่งที่ลึกกว่า นั่นคือความเข้าใจอันอ่อนโยนต่อชีวิต ทั้งชีวิตของตนเองและของผู้อื่น

เมธา วราภักดิ์กูล
ผู้แปล