คัมภีร์หลุนอวี่: พจนานุสรณ์แห่งปราชญ์ขงจื๊อ (Confucian Analects)

คัมภีร์หลุนอวี่: พจนานุสรณ์แห่งปราชญ์ขงจื๊อ (Confucian Analects) มิใช่เพียงบันทึกถ้อยคำ หากคือเสียงสนทนาอันเงียบลึกระหว่างปัญญากับชีวิต เป็นถ้อยคำที่กาลเวลาไม่อาจลบเลือน และเป็นกระจกเงาที่สะท้อนหัวใจของมนุษย์ทุกยุคสมัย
หลุนอวี่มิได้ถูกร้อยเรียงเป็นปรัชญาเชิงระบบ หากประกอบขึ้นจากคำสอน คำตอบ และบทสนทนาสั้น ๆ ระหว่างขงจื๊อกับศิษย์ แต่ในความกระจัดกระจายนั้นเอง กลับซ่อนระเบียบอันงดงาม ระเบียบของคุณธรรมที่หยั่งรากอยู่ในชีวิตประจำวัน ความกตัญญู ความเมตตา ความสุจริต และความรู้จักประมาณตน มิได้ถูกยกขึ้นเป็นอุดมคติสูงส่งลอยฟ้า หากถูกวางลงบนพื้นดินที่มนุษย์เหยียบยืนจริง
ขงจื๊อปรากฏในคัมภีร์เล่มนี้ มิใช่ในฐานะผู้รู้เหนือโลก หากเป็นครูผู้ใคร่ครวญชีวิตอย่างไม่รู้เหน็ดเหนื่อย ผู้ถามตนเองอยู่เสมอว่า "จะเป็นมนุษย์ที่ดีได้อย่างไร" คำสอนของท่านจึงไม่เร่งรัด ไม่บีบบังคับ หากค่อย ๆ เปิดทางให้ผู้อ่านหันกลับมามองตนเอง เรียนรู้การขัดเกลาจิตใจผ่านการกระทำเล็ก ๆ น้อย ๆ การวางตนอย่างเหมาะสม และการเคารพผู้อื่นดุจเคารพตนเอง
หลุนอวี่คือคัมภีร์แห่งความเรียบง่ายอันลึกซึ้ง เป็นปรัชญาที่ไม่แยกขาดจากความเป็นมนุษย์ และเป็นบทเรียนที่สอนให้รู้ว่า การปกครองตนเองคือรากฐานของการปกครองโลก เมื่อใจตั้งมั่นในคุณธรรม ความสงบย่อมแผ่ขยายจากปัจเจกสู่ครอบครัว จากครอบครัวสู่สังคม และจากสังคมสู่แผ่นดินทั้งผอง
ผู้อ่านที่เปิดอ่านคัมภีร์เล่มนี้ มิได้เพียงอ่านคำของปราชญ์โบราณ หากกำลังร่วมสนทนากับปัญญาที่ยังมีลมหายใจ ปัญญาซึ่งชวนให้ฟังให้ลึก และดำเนินชีวิตด้วยความอ่อนโยน สุขุม และเปี่ยมด้วยคุณธรรมในโลกที่ไม่เคยหยุดเคลื่อนไหวเลยแม้แต่น้อยใบนี้
ในคัมภีร์หลุนอวี่ฉบับนี้ แปลจากคำแปลภาษาอังกฤษของ เจมส์ เลกก์ ซึ่งเลกก์ไม่เพียงถ่ายทอดถ้อยคำจากภาษาจีนโบราณ หากเป็นความพยายามอย่างลึกซึ้งของนักปราชญ์ตะวันตกผู้เคารพในจิตวิญญาณแห่งต้นฉบับ เลกก์แปล หลุนอวี่ ด้วยความรอบคอบ สุจริต และเคร่งครัดต่อความหมายเดิม พยายามรักษาน้ำเสียงอันสุขุม เรียบง่าย และหนักแน่นของขงจื๊อไว้ให้มากที่สุด เพื่อเปิดประตูให้ผู้อ่านจากอีกซีกโลกหนึ่งได้ยิน "เสียงของบรมครู" โดยไม่ถูกบดบังด้วยอคติหรือการตีความเกินเลย
ในงานแปลของเลกก์ ขงจื๊อมิได้ปรากฏเป็นนักปรัชญาผู้ลอยอยู่เหนือชีวิต หากเป็นมนุษย์ผู้ครุ่นคิดถึงคุณธรรม การศึกษา ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ และการขัดเกลาตนเอง คำสอนเรื่อง เหริน (ความเมตตา) หลี่ (ความเหมาะสม) และ อี้ (ความชอบธรรม) ถูกถ่ายทอดอย่างซื่อตรง เรียบสงบ และเปิดพื้นที่ให้ผู้อ่านพิจารณาด้วยสติปัญญาของตนเอง
คัมภีร์หลุนอวี่ ในฉบับคำแปลของเจมส์ เลกก์ จึงเป็นสะพานเชื่อมระหว่างโลกตะวันออกกับตะวันตก ระหว่างภูมิปัญญาโบราณกับผู้อ่านร่วมสมัย เป็นบทสนทนาที่ข้ามพ้นภาษาและกาลเวลา เตือนใจเราว่า ปรัชญาที่แท้ มิได้มีไว้เพื่อถกเถียงในหอคอยแห่งความคิด หากมีไว้เพื่อหล่อเลี้ยงชีวิต ให้มนุษย์รู้จักดำรงตนอย่างสุภาพ อ่อนน้อม และมั่นคงในคุณธรรม

กมล กายวิสุทธิ์
ผู้แปล