แดนคนตาบอด: สังคมที่ปฏิเสธแสงสว่าง (The Country of the Blind)

แดนคนตาบอด: สังคมที่ปฏิเสธแสงสว่าง (The Country of the Blind) ของ เอช. จี. เวลส์ เรื่องนี้ มิใช่เพียงวรรณกรรมจินตนาการว่าด้วยหมู่บ้านประหลาดในหุบเขาอันโดดเดี่ยว แต่ยังเป็นอุปมาอันคมลึกของสังคมมนุษย์ สังคมที่สร้าง "ความจริง" ขึ้นจากฉันทามติของผู้คนมากกว่าจากการมองเห็นความจริงนั้นเอง เมื่อการมองไม่เห็นกลายเป็นบรรทัดฐาน แสงสว่างจึงไม่ใช่พร หากเป็นภัยคุกคามต่อระเบียบที่สั่งสมมาอย่างยาวนาน
เวลส์ให้เราเผชิญกับคำถามทางการเมืองว่า อำนาจถือกำเนิดจากความรู้หรือจากจำนวนเสียง? เหตุใดสังคมจึงพร้อมจะปฏิเสธประสบการณ์ตรงของปัจเจก หากประสบการณ์นั้นสั่นคลอนโลกทัศน์ร่วม? ในแดนที่ทุกคน "ตาบอด" ผู้มองเห็นกลับถูกตัดสินว่าเป็นผู้หลงผิด นี่คือภาพสะท้อนของการเมืองแห่งความจริง (politics of truth) ที่เสียงส่วนใหญ่สามารถกำหนดกรอบของเหตุผล และกีดกันสิ่งที่ไม่สอดคล้องออกไปอย่างสุภาพแต่เด็ดขาด
ในเชิงปรัชญา เรื่องเล่านี้ตั้งคำถามถึงธรรมชาติของความรู้และขอบเขตของการรับรู้ มนุษย์รู้สิ่งที่จริงแท้ได้เพียงใด เมื่อประสาทสัมผัสและภาษาเป็นทั้งสะพานและกำแพง? การมองเห็นมิใช่เพียงการรับภาพ แต่คือการรับรู้ความเป็นไปได้ของโลก เมื่อความเป็นไปได้นั้นถูกปฏิเสธ ความจริงก็ถูกทำให้แคบลงโดยไม่รู้ตัว เวลส์มิได้ตำหนิผู้ใดด้วยเสียงตะโกนดัง เขาเพียงปล่อยให้ตรรกะของสังคมหนึ่งค่อย ๆ เผยความย้อนแย้งของตนเองออกมา
ความงามของ แดนคนตาบอด เรื่องนี้ อยู่ที่ความนุ่มนวลทางวรรณศิลป์ซึ่งห่อหุ้มความคิดอันแหลมคม เรื่องเล่าดำเนินไปอย่างเรียบง่ายแต่ทิ้งเงาคำถามยาวไกลต่อผู้อ่าน เกี่ยวกับเสรีภาพ ความอดทนต่อความแตกต่าง และความกล้าที่จะยอมรับแสงสว่าง แม้แสงนั้นจะทำให้เราต้องทบทวนโลกทั้งใบใหม่อีกครั้งก็ตาม วรรณกรรมชิ้นนี้จึงไม่เพียงชวนให้เราอ่าน หากชวนให้เรามองมองตนเอง มองสังคม และมองความจริงที่เราอาจกำลังปฏิเสธอยู่เงียบ ๆ

เมธา วราภักดิ์กูล
ผู้แปล