บทว่าด้วยการปกครอง: คัมภีร์รัฐศาสตของร์ล็อค (The Second Treatise of Civil Government)

บทว่าด้วยการปกครอง: คัมภีร์รัฐศาสตร์ของล็อค (The Second Treatise of Civil Government) คือผลงานปรัชญาการเมืองคลาสสิกของ จอห์น ล็อค ที่วางรากฐานความคิดสมัยใหม่ว่าด้วยเสรีภาพ อำนาจรัฐ และความชอบธรรมในการปกครอง หนังสือเล่มนี้มิได้เป็นเพียงการโต้แย้งทางทฤษฎี หากเป็นการปฏิวัติทางความคิดที่เปลี่ยนวิธีมองความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับรัฐ จากการยอมจำนนต่ออำนาจโดยกำเนิดไปสู่การปกครองที่ตั้งอยู่บนความยินยอมของผู้ถูกปกครอง
ล็อคเริ่มต้นจากการพิจารณา "สภาพธรรมชาติ" ของมนุษย์ ซึ่งแตกต่างอย่างสำคัญจากภาพมนุษย์อันมืดมนในทฤษฎีอำนาจนิยม มนุษย์ในสายตาของเขาเป็นสิ่งมีเหตุผล มีศีลธรรม และมีสิทธิธรรมชาติติดตัวมาแต่กำเนิด ได้แก่ ชีวิต เสรีภาพ และทรัพย์สิน สภาพธรรมชาติจึงมิใช่สภาวะแห่งความโกลาหล หากเป็นภาวะที่มนุษย์อยู่ภายใต้กฎแห่งธรรมชาติที่สั่งให้เคารพสิทธิของกันและกัน ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ธรรมชาติของมนุษย์ หากอยู่ที่การขาดกลไกที่เป็นกลางในการคุ้มครองสิทธิเหล่านั้นอย่างมั่นคง
รัฐจึงถือกำเนิดขึ้นในความคิดของล็อค ไม่ใช่เพื่อควบคุมมนุษย์ หากเพื่อพิทักษ์สิทธิธรรมชาติที่มีอยู่ก่อนแล้ว อำนาจทางการเมืองเป็นอำนาจที่ถูก "มอบหมาย" มิใช่อำนาจที่รัฐครอบครองโดยชอบธรรมในตัวมันเอง การปกครองที่ชอบธรรมต้องตั้งอยู่บนความยินยอมของประชาชน และจำกัดอยู่ภายในขอบเขตที่ประชาชนมอบให้เท่านั้น เมื่อรัฐล่วงละเมิดสิทธิพื้นฐาน หรือใช้อำนาจเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง ความชอบธรรมย่อมสลาย และประชาชนมีสิทธิในการต่อต้านหรือเปลี่ยนแปลงรัฐบาล
แก่นของ บทว่าด้วยการปกครอง อยู่ที่แนวคิดว่าด้วยกฎหมายและเสรีภาพ ล็อคมิได้มองกฎหมายเป็นศัตรูของเสรีภาพ หากเป็นเงื่อนไขของเสรีภาพที่แท้จริง เสรีภาพมิใช่การทำตามอำเภอใจ หากคือการดำรงชีวิตภายใต้กฎหมายที่เป็นธรรม เป็นกฎหมายที่ใช้กับทุกคนอย่างเสมอภาค และมีเป้าหมายเพื่อคุ้มครองสิทธิของมนุษย์ ไม่ใช่เพื่อรับใช้ความเอาแน่เอานอนไม่ได้ของผู้ปกครอง
ในเชิงปรัชญาการเมือง งานชิ้นนี้เชื่อมโยงธรรมชาติของมนุษย์เข้ากับโครงสร้างรัฐอย่างแนบแน่น มันเสนอภาพรัฐในฐานะเครื่องมือ ไม่ใช่จุดหมาย และเสนอภาพมนุษย์ในฐานะเจ้าของอำนาจอธิปไตยอย่างแท้จริง ความคิดดังกล่าวได้กลายเป็นรากฐานของลัทธิเสรีนิยม การปกครองตามรัฐธรรมนูญ และแนวคิดสิทธิพลเมืองในโลกสมัยใหม่
บทว่าด้วยการปกครอง จึงมิใช่เพียงงานทฤษฎีของศตวรรษที่สิบเจ็ด หากเป็นข้อความมีชีวิตที่ยังคงตั้งคำถามต่อทุกระบอบว่า อำนาจของท่านมาจากไหน ใช้เพื่อใคร และยังคงเคารพมนุษย์ในฐานะเจ้าของเสรีภาพอยู่หรือไม่ ในโลกที่รัฐยังคงขยายอำนาจภายใต้ชื่อของความมั่นคงและความจำเป็น เสียงของจอห์น ล็อค ยังคงเตือนอย่างหนักแน่นว่า การปกครองที่ชอบธรรม เริ่มต้นและสิ้นสุดที่ศักดิ์ศรีของมนุษย์แต่ละคน

สํานักพิมพ์ไศเลนทร์