ตาร์ตูฟ: บทละครตลกเสียดสีอันเลื่องชื่อของโมลิแยร์ (Tartuffe)

ตาร์ตูฟ (Tartuffe) บทละครตลกเสียดสีอันเลื่องชื่อเรื่องนี้ คือผลงานอมตะของ โมลิแยร์ นักเขียนบทละครผู้ยิ่งใหญ่แห่งฝรั่งเศส ผู้ซึ่งสามารถใช้เสียงหัวเราะเป็นอาวุธทางปัญญา เพื่อเปิดโปงความหน้าซื่อใจคดที่ซ่อนอยู่ใต้หน้ากากของศีลธรรมและความศรัทธา บทละครเรื่องนี้มิได้เป็นเพียงคอมเมดี้เพื่อความบันเทิง หากเป็นการวิพากษ์วิจารณ์สังคมอย่างเฉียบคม จนเคยถูกต่อต้านและห้ามแสดงในยุคสมัยของผู้ประพันธ์เอง
ตัวละครตาร์ตูฟ คือภาพแทนของมนุษย์ผู้สวมบทบาทแห่งความเคร่งครัดทางศาสนาเพื่อแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตน เขาแสดงตนเป็นผู้มีศีลธรรมสูงส่ง พูดจาถ่อมตน และอ้างความศรัทธาอยู่เสมอ แต่เบื้องหลังถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์เหล่านั้นกลับซ่อนความโลภ ความเจ้าเล่ห์ และความปรารถนาที่ต่ำทรามไว้ทั้งหมด โมลิแยร์มิได้เสียดสีศาสนา หากเสียดสีการใช้ศาสนาเป็นเครื่องมือของความหน้าซื่อใจคด
ความเฉียบแหลมของบทละครเรื่องนี้อยู่ที่การเผยว่าความหลอกลวงมิได้ดำรงอยู่ได้เพียงเพราะผู้หลอกลวง หากดำรงอยู่ได้เพราะผู้คนจำนวนหนึ่งพร้อมจะเชื่อมัน ออร์กง เจ้าของบ้านผู้ศรัทธาในตาร์ตูฟอย่างสุดหัวใจ จึงกลายเป็นตัวแทนของมนุษย์ที่ยอมมอบเหตุผลให้กับความศรัทธาอย่างไร้การไตร่ตรอง เมื่อความศรัทธาถูกตัดขาดจากสติปัญญา มันจึงกลายเป็นพื้นที่อันอุดมสมบูรณ์สำหรับความหลอกลวง
โมลิแยร์สร้างบทละครที่เต็มไปด้วยความขบขัน แต่เสียงหัวเราะใน ตาร์ตูฟ มิใช่เสียงหัวเราะที่เบาสบาย หากเป็นเสียงหัวเราะที่แฝงความจริงอันเจ็บแสบ ตัวละครต่าง ๆ เผยให้เห็นความอ่อนแอของมนุษย์ ความหลงเชื่อ ความหลงตัวเอง และความปรารถนาที่จะมองเห็นสิ่งที่ตนอยากเชื่อ มากกว่าสิ่งที่เป็นความจริง ความลึกซึ้งที่สุด ตาร์ตูฟ คือการพินิจถึงความสัมพันธ์ระหว่างศีลธรรม ศาสนา และอำนาจ โมลิแยร์เตือนอย่างแยบคายว่า ศีลธรรมที่แท้จริงมิได้อยู่ที่ถ้อยคำหรือท่าทีแห่งความเคร่งครัด หากอยู่ที่ความซื่อตรงของหัวใจ และความสามารถในการใช้เหตุผลเพื่อมองทะลุผ่านหน้ากากแห่งความดีงามที่มนุษย์สร้างขึ้น
หลายศตวรรษผ่านไป บทละครเรื่องนี้ยังคงร่วมสมัย เพราะโลกของมนุษย์ยังคงเต็มไปด้วย "ตาร์ตูฟ" ในรูปแบบต่าง ๆ ผู้ที่สวมหน้ากากแห่งศีลธรรม ศาสนา หรืออุดมการณ์ เพื่อแสวงหาอำนาจและผลประโยชน์ของตนเอง และบางที สิ่งที่โมลิแยร์ต้องการเตือนเรามากที่สุดก็คือ ความหลอกลวงเช่นนี้จะไม่มีวันสิ้นสุด ตราบใดที่มนุษย์ยังยอมให้ความศรัทธาเดินนำหน้าเหตุผล

สํานักพิมพ์ไศเลนทร์