พิกเมเลียน: บทละครเอกของนักเขียนรางวัลโนเบล (Pygmalion)

พิกเมเลียน (Pygmalion) คือบทละครคลาสสิกอันเฉียบคมของ จอร์จ เบอร์นาร์ด ชอว์ นักเขียนผู้ใช้เวทีละครเป็นสนามแห่งความคิด และใช้เสียงหัวเราะเป็นเครื่องมือท้าทายโครงสร้างของสังคมอย่างแยบยล ภายใต้เรื่องราวที่ดูเหมือนจะเป็นเพียงการทดลองเปลี่ยนหญิงสาวขายดอกไม้ให้กลายเป็นสุภาพสตรีในสังคมชนชั้นสูง ชอว์ได้ซ่อนการวิพากษ์วิจารณ์ชนชั้น ศักดิ์ศรี และภาพลวงของความ "สุภาพ" ไว้อย่างลึกซึ้ง
บทละครเรื่องนี้ได้รับแรงบันดาลใจจากตำนานกรีกโบราณเกี่ยวกับ พิกเมเลียน ประติมากรผู้สร้างรูปปั้นหญิงงามและตกหลุมรักผลงานของตนเอง แต่ในมือของชอว์ ตำนานดังกล่าวถูกแปรเปลี่ยนให้กลายเป็นการสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างภาษา อำนาจ และชนชั้นในสังคมอังกฤษสมัยใหม่
เรื่องราวของเอลิซา ดูลิตเติล หญิงสาวขายดอกไม้จากถนน และศาสตราจารย์ไฮน์ริช ฮิกกินส์ ผู้เชี่ยวชาญด้านสัทศาสตร์ ได้กลายเป็นการทดลองทางสังคมที่เผยให้เห็นความจริงอันน่าขบขันว่าในสังคมที่ยึดติดกับมารยาทและสำเนียงการพูดเพียงเล็กน้อย ก็สามารถเปลี่ยนภาพลักษณ์ของบุคคลได้อย่างสิ้นเชิง สิ่งที่ถูกเรียกว่า "ชนชั้นสูง" จึงอาจมิใช่ผลของคุณธรรม หากเป็นเพียงศิลปะของการแสดงบทบาทให้แนบเนียนเท่านั้น
ความแหลมคมของชอว์อยู่ที่การทำให้ผู้ชมและผู้อ่านหัวเราะไปกับสถานการณ์ที่ดูเบาสบาย แต่ในขณะเดียวกันก็ทำให้เราตระหนักว่าระบบชนชั้นที่ดูมั่นคงนั้นตั้งอยู่บนพื้นฐานที่เปราะบางเพียงใด ภาษาซึ่งควรเป็นเพียงเครื่องมือสื่อสาร กลับกลายเป็นเครื่องหมายแห่งอำนาจและการแบ่งแยกมนุษย์ออกจากกัน
อย่างไรก็ตาม พิกเมเลียน มิได้เป็นเพียงการเสียดสีชนชั้น หากยังตั้งคำถามถึงศักดิ์ศรีของมนุษย์ เมื่อเอลิซาถูก "สร้างใหม่" ให้กลายเป็นสุภาพสตรี คำถามสำคัญจึงเกิดขึ้น เธอเป็นผลงานของผู้อื่น หรือเป็นมนุษย์ผู้มีเจตจำนงและศักดิ์ศรีของตนเอง การเปลี่ยนแปลงภายนอกจึงนำไปสู่การตื่นรู้ภายใน ซึ่งท้ายที่สุดอาจสั่นคลอนความมั่นใจของผู้ที่คิดว่าตนเป็น "ผู้สร้าง" ดังนั้น พิกเมเลียน จึงมิใช่เพียงบทละครตลกเกี่ยวกับการเปลี่ยนหญิงขายดอกไม้ให้กลายเป็นสุภาพสตรี หากเป็นการพินิจอย่างแหลมคมถึงธรรมชาติของสังคมมนุษย์ สังคมที่มักตัดสินคุณค่าของบุคคลจากสำเนียง ภาษา และมารยาท มากกว่าความเป็นมนุษย์ที่แท้จริง
ภายใต้เสียงหัวเราะอันเฉียบคมของชอว์ บทละครเรื่องนี้จึงทิ้งคำถามสำคัญไว้กับผู้อ่านว่า แท้จริงแล้วความสุภาพ ความสง่างาม และความเป็น "ผู้ดี" นั้นอยู่ที่การพูดหรืออยู่ที่การปฏิบัติต่อผู้อื่นอย่างไร

สํานักพิมพ์ไศเลนทร์