41403 PASS NOTE นิติ มสธ. 69 กฎหมายเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคม

หน่วยที่ 1: กฎหมายกับสังคม

ความหมายและความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายกับสังคม กฎหมายและสังคมมีความสัมพันธ์ที่ไม่อาจแยกจากกันได้ โดยมีหลักการพื้นฐานว่า "ที่ไหนมีสังคม ที่นั่นมีกฎหมาย" กฎหมายทำหน้าที่เป็นบรรทัดฐานทางสังคมที่กำหนดสิทธิ หน้าที่ และความคาดหวังของบุคคล เพื่อให้การอยู่ร่วมกันเป็นไปอย่างสงบสุข ในขณะที่สังคมเป็นที่มาของเนื้อหากฎหมาย เพราะกฎหมายย่อมสะท้อนถึงค่านิยม ความเชื่อ และวิถีชีวิตของคนในสังคมนั้นๆ หากสังคมเปลี่ยนไป กฎหมายย่อมต้องมีการปรับตัวตามเพื่อให้ยังคงความศักดิ์สิทธิ์และใช้บังคับได้จริง

กฎหมายในฐานะเครื่องมือควบคุมสังคม ในทางนิติสังคมศาสตร์ กฎหมายเป็นกลไกหนึ่งในการควบคุมพฤติกรรมของมนุษย์ นอกเหนือจากจารีตประเพณี ศีลธรรม และศาสนา ความแตกต่างสำคัญคือกฎหมายเป็นกฎเกณฑ์ที่มี "สภาพบังคับ" ชัดเจนโดยอำนาจรัฐ กฎหมายช่วยสร้างระเบียบวินัย ป้องกันความขัดแย้ง และใช้เป็นเกณฑ์ตัดสินเมื่อเกิดข้อพิพาท เพื่อให้สังคมมีความพยากรณ์ได้ว่าการกระทำใดจะได้รับผลทางกฎหมายอย่างไร

กฎหมายในฐานะเครื่องมือวิศวกรรมสังคม นักนิติศาสตร์บางแนวคิดมองว่ากฎหมายไม่ได้เป็นเพียงผู้ตามหลังสังคมเท่านั้น แต่ยังสามารถเป็น "ผู้นำ" ในการเปลี่ยนแปลงสังคมได้ด้วย โดยการตรากฎหมายขึ้นเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือทัศนคติของประชาชนให้ไปในทิศทางที่พึงประสงค์ เช่น กฎหมายคุ้มครองสิ่งแวดล้อม หรือกฎหมายส่งเสริมความเท่า