ถามตอบ พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. ๒๕๖๐

พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. ๒๕๖๐ ข้อมูลทั่วไปและการประกาศใช้
• ชื่อกฎหมาย: พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. ๒๕๖๐
• วันประกาศและบังคับใช้: ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ ๒๘ กันยายน ๒๕๖๐ และให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศเป็นต้นไป

• ผู้รับสนองพระราชโองการ: พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา (นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น)

สาระสำคัญของกระบวนพิจารณาคดี
กฎหมายฉบับนี้กำหนดวิธีพิจารณาคดีที่มีลักษณะเฉพาะ แตกต่างจากคดีอาญาทั่วไปในบางประการ เพื่อความรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ดังนี้:
๑. ระบบไต่สวน (Inquisitorial System)
• ศาลใช้ ระบบไต่สวน ในการพิจารณาคดี โดยศาลมีอำนาจค้นหาความจริงไม่ว่าจะเป็นคุณหรือโทษแก่ฝ่ายใด
• ศาลสามารถรับฟังพยานหลักฐานได้ แม้กระบวนการได้มาอาจมีข้อผิดพลาดคลาดเคลื่อนจากขั้นตอนปกติ หากศาลให้โอกาสคู่ความโต้แย้งแล้ว
• ใช้สำนวนการไต่สวนของ คณะกรรมการ ป.ป.ช. หรือ คณะผู้ไต่สวนอิสระ เป็นหลักในการพิจารณา
๒. องค์คณะผู้พิพากษา
• ประกอบด้วยผู้พิพากษาในศาลฎีกาจำนวน ๙ คน ซึ่งได้รับเลือกจากที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาโดยวิธีลงคะแนนลับและเลือกเป็นรายคดี

• ต้องมีผู้พิพากษาเจ้าของสำนวน ๑ คน ซึ่งได้รับเลือกจากในบรรดาองค์คณะ ๙ คนนั้น
๓. การพิจารณาคดีลับหลังจำเลย
เป็นจุดเด่นสำคัญของกฎหมายฉบับนี้:
• หากศาลประทับรับฟ้องแล้วจำเลยไม่มาศาล และมีหลักฐานว่ามีการออกหมายจับแล้วแต่ยังไม่ได้ตัว หรือจำเลยประวิงคดี ศาลสามารถพิจารณาคดีได้โดยไม่ต้องกระทำต่อหน้าจำเลย (หลังผ่านไป ๓ เดือนนับแต่ออกหมายจับ)

• จำเลยยังมีสิทธิตั้งทนายความมาดำเนินการแทน และมีสิทธิมาศาลเพื่อต่อสู้คดีได้ตลอดเวลาก่อนศาลมีคำพิพากษา

อำนาจศาลและประเภทคดี
ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองมีอำนาจพิจารณาคดี ดังนี้:
• คดีทุจริตหรือร่ำรวยผิดปกติ: ของนักการเมือง ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ หรือผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน
• คดีบัญชีทรัพย์สิน: กรณีจงใจไม่ยื่นบัญชี หรือยื่นบัญชีอันเป็นเท็จ
• บุคคลอื่นที่เกี่ยวข้อง: เช่น ตัวการ ผู้ใช้ หรือผู้สนับสนุน (รวมถึงผู้ให้สินบน)

การอุทธรณ์และการบังคับคดี
• การอุทธรณ์: สามารถอุทธรณ์ต่อ ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา ได้ภายใน ๓๐ วัน นับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษา
• องค์คณะวินิจฉัยอุทธรณ์: ประกอบด้วยผู้พิพากษา ๙ คน ซึ่งไม่เคยพิจารณาคดีนั้นมาก่อน
• อายุความ: เมื่อยื่นฟ้องแล้ว อายุความจะสะดุดหยุดลง และ หากจำเลยหลบหนีระหว่างดำเนินคดีหรือหลบหนีตามคำพิพากษาถึงที่สุด มิให้นับระยะเวลาที่หลบหนีเป็นส่วนหนึ่งของอายุความ