มหาตมา คานธี: วิญญาณหนึ่งเดียวกับโลกและมนุษยชาติ (Mahatma Gandhi)

มหาตมา คานธี: วิญญาณหนึ่งเดียวกับโลกและมนุษยชาติ (Mahatma Gandhi: The Man Who Became One with the Universal Being) ของ โรแมง โรลลองด์ มิใช่เพียงชีวประวัติในความหมายทั่วไป แต่เป็นความพยายามอันลึกซึ้งในการ "เข้าใจจิตวิญญาณ" ของมนุษย์ผู้หนึ่ง มนุษย์ที่มิได้เพียงเปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์มนุษยชาติ แต่เปลี่ยนแปลงวิธีที่โลกมองพลังของความจริงและการไม่ใช้ความรุนแรง
โรลลองด์มิได้เล่าเรื่อง มหาตมา คานธี ในฐานะวีรบุรุษทางการเมืองเพียงอย่างเดียว หากมองเขาเป็นปรากฏการณ์ทางจิตวิญญาณ เป็นบุคคลที่สามารถหลอมรวมชีวิตส่วนตัว ความเชื่อ และการกระทำให้เป็นหนึ่งเดียวกันอย่างหาได้ยาก ในโลกที่มักแยกความคิดออกจากการกระทำ คานธีกลับดำรงชีวิตราวกับว่าทั้งสองสิ่งนี้ไม่เคยแยกจากกัน
ความลุ่มลึกของหนังสือเล่มนี้อยู่ที่การสำรวจ "พลังภายใน" ซึ่งโรลลองด์มองว่าเป็นหัวใจของคานธี พลังที่มิได้ตั้งอยู่บนอำนาจหรือความรุนแรง หากตั้งอยู่บนความจริง (satya) และการยึดมั่นอย่างแน่วแน่ในหลักอหิงสา (ahimsa) ในสายตาของผู้เขียน การต่อสู้ของคานธีจึงมิใช่เพียงการต่อสู้กับจักรวรรดิ แต่เป็นการต่อสู้กับความกลัว ความโกรธ และความหลงในตัวมนุษย์เอง
สิ่งที่ทำให้ชีวประวัติเล่มนี้แตกต่างจากเรื่องอื่นคือมุมมองที่มิได้เน้นเหตุการณ์ภายนอกเป็นหลัก แต่เน้นที่ "การแปรเปลี่ยนภายใน" โรลลองด์พยายามชี้ให้เห็นว่าความยิ่งใหญ่ของคานธีมิได้อยู่ในสิ่งที่เขา "ทำ" แต่อยู่ในสิ่งที่เขา "เป็น" มนุษย์ผู้สามารถลดทอนอัตตาของตนเอง จนกลายเป็นสื่อกลางของหลักการที่ยิ่งใหญ่กว่า ในบริบทนี้ คานธีจึงมิได้เป็นเพียงบุคคลในประวัติศาสตร์ แต่เป็นสัญลักษณ์ของความเป็นไปได้ ความเป็นไปได้ที่มนุษย์จะดำเนินชีวิตอย่างสอดคล้องกับความจริงอย่างแท้จริง และเปลี่ยนแปลงโลกโดยไม่สูญเสียความเป็นมนุษย์ของตนเองไป ดังนั้นหนังสือเล่มนี้จึงมิใช่เพียงการบอกเล่าเรื่องราว หากยังเป็นการให้ผู้อ่านตั้งคำถามต่อชีวิตของตนเองว่า เราจะสามารถดำรงอยู่โดยไม่แยกสิ่งที่เราเชื่อออกจากสิ่งที่เราทำได้หรือไม่ และเราจะสามารถแปรเปลี่ยนความเชื่อนั้นให้กลายเป็นพลังที่สร้างสรรค์ในโลกได้เพียงใด และในท้ายที่สุด โรลลองด์ได้มอบภาพของความยิ่งใหญ่ในรูปแบบที่แตกต่าง ความยิ่งใหญ่ที่มิได้เกิดจากการครอบงำผู้อื่น แต่เกิดจากการเอาชนะตนเอง และการหลอมรวมตนเองเข้ากับความจริงที่ลึกซึ้งยิ่งกว่าปัจเจกบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

สำนักพิมพ์ไศเลนทร์