สถิติศาสตร์คลินิก (เล่ม 1) การวิเคราะห์ถดถอยมาตรฐาน Clinical Statistics Standard Regression Analysis

สถิติศาสตร์ (statistics) มีบทบาทอย่างมากในงานวิจัยคลินิก ผลของวิจัยจะน่าเชื่อถือหรือไม่ มากหรือน้อยเพียงใด ส่วนหนึ่งเกิดจากกระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ ในขณะที่คอมพิวเตอร์เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการวิเคราะห์ข้อมูล มีแนวโน้ม ว่าสถิติชั้นสูงเริ่มเข้ามามีบทบาทในงานวิจัยคลินิกมากขึ้น ดังจะเห็นตัวอย่างได้จาก วิธีการวิเคราะห์ข้อมูลที่ใช้ในงานวิจัยที่ดีพิมพ์ในวารสารชั้นนำระดับนานาชาติ

แพทย์ หรือบุคคลในสาขาวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้ป่วย ซึ่งจำเป็นต้อง วิจัยเพื่อความก้าวหน้าในวิชาชีพ มักประสบปัญหาที่เกิดจากความไม่เข้าใจสถิติเนื่องจากสถิติพื้นฐานที่เรียนกันในระดับปริญญาตรี ไม่เพียงพอจะทำให้สามารถเข้าใจสถิติชั่นสูงได้ การวิเคราะห์ข้อมูลวิจัยจึงจำเป็นต้องอาศัยบุคคลอื่น ซึ่งส่วนมากไม่ได้มีพื้นฐานวิชาชีพที่เกี่ยวข้องทางคลินิก และไม่ได้ผ่านการฝึกฝน หรือมีประสบการณ์วิเคราะห์ข้อมูลทางคลินิกมาก่อน หรือหากจะมีบ้าง ก็คงไม่เพียงพอกับความหลากหลายและความซับซ้อนตามธรรมชาติของข้อมูลทางคลินิก การที่นักวิจัยซึ่งเป็นแพทย์ หรือบุคคลในสาขาวิชาชีพที่เกียวข้องกับการดูแล ผู้ป่วย สามารถเข้าใจ และเข้าถึงสถิติชั้นสูงได้บ้าง จึงน่าจะทำให้การวิเคราะห์ข้อมูล วิจัย เป็นไปในทิศทางที่ถูกต้อง สามารถวิเคราะห์ข้อมูลได้ตรงตามบริบททางคลินิกทำให้ได้ผลวิจัยที่น่าเชื่อถือมากขึ้น

ตำราสถิติศาสตร์คลินิก (dinical statistics) นี้ เป็นการนำศาสตร์ทางสถิติชั้นสูงมาประยุกต์ใช้ให้ตรงกับบริบททางคลินิก แสดงให้เห็นถึงแนวทางการวิเคราะห์ข้อมูล ที่ยึดบริบททางคลินิกเป็นจุดเริ่มต้น และการเลือกสถิติให้เหมาะสมกับบริบททางคลินิกนั้นๆ

ผลวิเคราะห์ข้อมูลที่ใช้ประกอบคำอธิบายในตำรานี้ ใช้โปรแกรมสถิติสำเร็จรูป Stata ซึ่งเป็นโปรแกรมที่นิยมอย่างกว้างขวางในวงการวิจัยคลินิกทั่วโลก เนื้อหาในตำราเล่มนี้ประกอบด้วย วิธีการนำแนวคิดเชิงความสัมพันธ์ของการเกิดเหตุการณ์ (occurrence relation) มาประยุกต์ใช้ในการวางแผนวิเคราะห์ข้อมูลทางคลินิกบริบท ต่างๆ โดยจำแนกเป็นการประยุกต์ใช้สถิติชั้นสูงวิเคราะห์ข้อมูลที่ศึกษาผลลัพธ์ทางคลินิก (clinical responses) ที่วัดเป็นค่าเฉลี่ย (means) ความเสียง (risk) อัตรา ต่อรอง (odds) อัตราเสียง (rate) ระยะเวลาเกิดเหตุการณ์ (time-to-event) ผลลัพธ์ที่มีหลายชนิด (polynomial responses) และหลายระดับ (ordinal responses)