สถิติศาสตร์คลินิก (เล่ม 2) การวิเคราะห์ถดถอยก้าวหน้า Clinical Statistics Advanced Regression Analysis

สถิติศาสตร์ (statistics) มีบทบาทอย่างมากในงานวิจัยคลินิก ผลของวิจัยจะน่าเชื่อถือหรือไม่ มากหรือน้อยเพียงใด ส่วนหนึ่งเกิดจากกระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ ในขณะที่คอมพิวเตอร์เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการวิเคราะห์ข้อมูล มีแนวโน้ม ว่าสถิติชั้นสูงเริ่มเข้ามามีบทบาทในงานวิจัยคลินิกมากขึ้น ดังจะเห็นตัวอย่างได้จาก วิธีการวิเคราะห์ข้อมูลที่ใช้ในงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารระดับนานาชาติหลายฉบับแพทย์ หรือบุคคลในสาขาวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้ป่วย ซึ่งจำเป็นต้อง วิจัยเพื่อความก้าวหน้าในวิชาชีพ มักประสบปัญหาที่เกิดจากความไม่เข้าใจสถิติเนื่องจากสถิติพื้นฐานที่เรียนกันในระดับปริญญาตรี ไม่เพียงพอจะทำให้สามารถเข้าใจสถิติชั้นสูงได้ การวิเคราะห์ข้อมูลวิจัยจึงจำเป็นต้องอาศัยบุคคลอื่น ซึ่งส่วนมากไม่ได้มีพื้นฐานวิชาชีพที่เกี่ยวข้องทางคลินิก และไม่ได้ผ่านการฝึกฝน หรือมีประสบการณ์วิเคราะห์ข้อมูลทางคลินิกมาก่อน หรือหากจะมีบ้าง ก็คงไม่เพียงพอกับความหลากหลายและความซับซ้อนตามธรรมชาติของข้อมูลทางคลินิก

การที่นักวิจัยซึ่งเป็นแพทย์ หรือบุคคลในสาขาวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับการดูแล ผู้ป่วย สามารถเข้าใจ และเข้าถึงสถิติชันสูงได้บ้าง จึงน่าจะทำให้การวิเคราะห์ข้อมล วิจัย เป็นไปในทิศทางที่ถูกต้อง สามารถวิเคราะห์ข้อมูลได้ตรงตามบริบททางคลินิกทำให้ได้ผลวิจัยที่น่าเชื่อถือมากขึ้น

ตำราสถิติศาสตร์คลินิก (Clinical statistics) นี้ เป็นการนำศาสตร์ทางสถิดิชั้นสูงมาประยุกต์ใช้ให้ตรงกับบริบททางคลินิก แสดงให้เห็นถึงแนวทางการวิเคราะห์ข้อมูล ที่ยึดบริบททางคลินิกเป็นจุดเริมต้น และการเลือกสถิติให้เหมาะสมกับบริบททางคลินิกนั้นๆ

ผลวิเคราะห์ข้อมูลที่ใช้ประกอบคำอธิบายในตำรานี้ ใช้โปรแกรมสถิติสำเร็จรูป Stata ซึ่งเป็นโปรแกรมที่นิยมอย่างกว้างขวางในวงการวิจัยคลินิกทั่วโลก เนื้อหาในตำราเล่มนี้ประกอบด้วย การประยุกต์ใช้สถิติชั้นสูงวิเคราะห์ข้อมูลที่ศึกษาผลลัพธ์ทางคลินิกที่เกี่ยวข้องเชื่อมโยงกัน (correlated responses) ผลลัพธ์ที่วัดซ้ำ (repeated responses) การศึกษาที่ออกแบบเป็นแฟกทอเรียล (factorial design) แบบสลับ ข้ามกลุ่ม (crossover design) การวิเคราะห์เวลาเกิดเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องเชื่อมโยง กัน และเหตุการณ์ที่เกิดซ้ำได้ (correlated and repeated time-to-event) เวลาเกิดเหตุการณ์ต่างชนิดที่แข่งขันกัน (competing risk time-to-event) การวิเคราะห์คุณสมบัติเชิงวินิจฉัย (diagnostic performances) และเกณฑ์ทำนายทางคลินิก
(clinical prediction rules)