7DE068 The Publishing Copyright guide ถอดรหัสกฎหมายลิขสิทธิ์ เจาะลึกวงการสื่อสิ่งพิมพ์

ทำไม "จ่ายเงินแล้วจบ" ถึงไม่มีอยู่จริงในวงการสิ่งพิมพ์?

เรื่องจริงที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้นกับตัวเอง

ลองนึกภาพนักเขียนคนหนึ่งใช้เวลาสองปีเขียนนิยายจนจบ หลังจากนั้นก็ส่งต้นฉบับให้สำนักพิมพ์ เซ็นสัญญา รับเงินค่าลิขสิทธิ์ก้อนแรก จากนั้นก็นึกในใจว่า "โอเค จบแล้ว"

จนกระทั่งวันหนึ่งเธอเปิด Netflix แล้วเห็นชื่อเรื่องที่คุ้นเคยมากบนหน้าจอ พร้อมป้าย (แล้วเห็นชื่อเรื่องที่คุ้นเคยมากบนหน้าจอ 'Original Series" ที่ไม่มีชื่อเธออยู่ในเครดิตแม้แต่บรรทัดเดียว

หญิงสาวโทรหาสำนักพิมพ์ทันที

"อ้าว ก็ในสัญญาระบุไว้แล้วไงคะ ว่าโอนสิทธิ์ทุกประเภท ซึ่งนั่นรวมถึงสิทธิ์ในการดัดแปลงเป็นภาพยนตร์และซีรีส์ด้วยค่ะ"

เธอกลับไปอ่านสัญญาที่เซ็นไปเมื่อสองปีก่อนและพบประโยคสั้น ๆ ที่ตอนนั้นไม่ได้สังเกต มันเป็นข้อความไม่กี่บรรทัดที่ทำให้งานของเธอกลายเป็นของคนอื่นอย่างถูกกฎหมายไปชั่วชีวิต

เรื่องแบบนี้ไม่ใช่นิยาย หรือเป็นแค่เรื่องเล่าเอาไว้ข่มขวัญนักเขียนหน้าใหม่

ในวงการสิ่งพิมพ์ไทย มีกรณีลักษณะนี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า แม้รูปแบบอาจต่างกันไปบ้าง แต่บทจบมักเหมือนกัน คือฝ่ายที่ไม่รู้กฎหมายเป็นฝ่ายเสียเปรียบเสมอ