คัมภีร์วัชรปรัชญาปารมิตาสูตร: คัมภีร์แห่งปัญญาอันคมกริบที่ตัดความหลงและมายาแห่งตัวตน (The Diamond Sutra)

คัมภีร์วัชรปรัชญาปารมิตาสูตร หรือ The Diamond Sutra เป็นหนึ่งในพระสูตรสำคัญของพุทธศาสนามหายาน และเป็นคัมภีร์อันทรงคุณค่าที่ตั้งคำถามต่อความยึดมั่นของมนุษย์ที่มีต่อ ตัวตน ความคิด ความสำเร็จ และแม้กระทั่งแนวคิดเรื่องธรรมะเอง เนื้อหาปรากฏในรูปของบทสนทนาระหว่าง พระพุทธเจ้า กับ พระสุภูติ โดยพระพุทธองค์ทรงชี้ให้เห็นธรรมชาติอันไม่เที่ยงและไม่อาจยึดถือได้ของสิ่งทั้งหลาย ผ่านแนวคิดสำคัญเรื่อง สุญญตา (ความว่าง) และ อนัตตา ซึ่งมิได้หมายถึงความว่างเปล่าอันปราศจากความหมาย แต่เป็นการมองเห็นว่าสรรพสิ่งไม่มีตัวตนที่ดำรงอยู่อย่างเป็นอิสระและถาวรดังที่จิตมนุษย์มักเข้าใจ ชื่อ "วัชร" จึงมีความหมายลึกซึ้งอย่างยิ่ง เพราะปัญญาในพระสูตรนี้เปรียบประหนึ่งเพชรที่สามารถตัดผ่านความหลง ความยึดติด และภาพลวงของตัวตน เมื่อสิ่งที่เคยคิดว่าแน่นอนถูกทำลายลง จิตจึงมีโอกาสมองเห็นความจริงโดยไม่ถูกพันธนาการด้วยความคิดของตนเอง หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการปล่อยวางแม้กระทั่งความยึดมั่นในความรู้และความดีของตนเอง พระโพธิสัตว์พึงช่วยเหลือสรรพสัตว์ทั้งหลาย แต่ขณะเดียวกันต้องไม่ยึดถือแม้แต่ความคิดว่า "เราเป็นผู้ช่วยเหลือสัตว์ทั้งหลาย" เพราะทันทีที่มี "เรา" และ "เขา" ความยึดมั่นก็กลับมาอีกครั้ง ด้วยเหตุนี้ คัมภีร์วัชรปรัชญาปารมิตาสูตร จึงเป็นพระสูตรที่มีลักษณะเฉียบคมและพลิกกลับความคิดของผู้อ่านอยู่เสมอ มันมิได้ให้คำตอบ ตรงกันข้ามเลย มันจะค่อย ๆ ทำลายกรอบความคิดที่เราใช้ในการแสวงหาคำตอบ จนท้ายที่สุดเหลือเพียงการตื่นรู้ต่อความจริงโดยปราศจากสิ่งให้ยึดถือ

จงมองโลกทั้งปวงล้วนล่วงผ่าน
ดุจดาวพร่างกลางรุ่งโรจน์แล้วเลือนหาย
ดุจฟองน้ำลอยไหลไปในธารสาย
ดุจฟ้าแลบวาบวายในเมฆา
ดุจประทีปริบหรี่ที่วูบไหว
ดุจมายาลวงตาแล้วเลือนลา
ดุจความฝันครั้นตื่นก็สูญค่า
สรรพสิ่งล้วนอนิจจาดังนี้เอย