คลิเซีย: บทละครตลกร้ายว่าด้วยกิเลสและเล่ห์เหลี่ยมมนุษย์ (Clizia)

คลิเซีย (Clizia) เป็นบทละครตลกเชิงเสียดสีของ นิคโคโล มาเคียเวลลี (Niccolò Machiavelli) ที่หยิบยกเรื่องความรัก ความใคร่ ความหึงหวง และความขัดแย้งภายในครอบครัวมาถ่ายทอดด้วยอารมณ์ขันอันแหลมคม เรื่องราวเกิดขึ้นเมื่อ นิโคมาโก ชายชราผู้มั่งคั่งเกิดหลงรักคลิเซีย หญิงสาวที่อยู่ในความดูแลของครอบครัว ทั้งที่ตนเองก็มีภรรยาอยู่แล้ว ความปรารถนาของเขาจึงนำไปสู่การแข่งขันระหว่างพ่อกับลูกชายเพื่อแย่งชิงหญิงสาวคนเดียวกัน และกลายเป็นเรื่องวุ่นวายที่เปิดเผยความลุ่มหลง ความเห็นแก่ตัว และความเจ้าเล่ห์ของสมาชิกทุกคนในครอบครัว
มาเคียเวลลีใช้โครงเรื่องแบบ ตลกอิตาลีในยุคเรอเนซองส์ เพื่อเสียดสีสถาบันครอบครัวและศีลธรรมของชนชั้นผู้มีฐานะ โดยเฉพาะความแตกต่างระหว่างสิ่งที่ผู้คนกล่าวอ้างกับสิ่งที่พวกเขาปรารถนาอย่างแท้จริง ชายชราผู้วางตนเป็นผู้มีอำนาจกลับตกเป็นทาสของกิเลสของตนเอง ขณะที่สตรีและคนรับใช้ต่างใช้ไหวพริบในการรับมือกับความต้องการของผู้ชาย คลิเซีย จึงเป็นบทละครที่เต็มไปด้วยเล่ห์เหลี่ยม การหลอกลวง และอารมณ์ขันอันขมขื่น พร้อมเผยให้เห็นว่าความปรารถนาของมนุษย์สามารถทำลายระเบียบที่ตนเองพยายามสร้างขึ้นได้อย่างไร
นอกจากบทละครเรื่อง คลิเซีย ในเล่มนี้ยังประกอบไปด้วยเรื่องสั้น เบลฟากอร์ ปีศาจร้ายแห่งนรก เรื่องเล่าของปีศาจผู้พ่ายแพ้ให้แก่เล่ห์เหลี่ยมมนุษย์ เป็นเรื่องเล่าเสียดสีอันมีชื่อเสียงของมาเคียเวลลี ซึ่งนำเรื่องของ เบลฟากอร์ อัครมหาเสนาบดีแห่งนรก ผู้ถูกส่งขึ้นมายังโลกมนุษย์เพื่อพิสูจน์คำกล่าวที่ว่า "การแต่งงานคือแหล่งที่มาแห่งความทุกข์ของบุรุษ" เขาจึงจำแลงกายเป็นมนุษย์ แต่งงานกับหญิงสาวผู้หนึ่ง และในที่สุดกลับพบว่าชีวิตสมรสของตนนำความทุกข์ยากมาให้ยิ่งกว่าที่คาดคิด เรื่องราวจึงกลายเป็นนิทานตลกร้ายที่ใช้โลกของปีศาจเป็นกระจกสะท้อนโลกของมนุษย์ มาเคียเวลลีหยิบเอาความเชื่อเรื่องนรก ปีศาจ และการแต่งงาน มาเล่นอย่างมีอารมณ์ขัน ก่อนพลิกกลับให้เห็นความจริงอันขมขื่นเกี่ยวกับธรรมชาติของมนุษย์ ทั้งความโลภ ความเจ้าเล่ห์ ความปรารถนา และการใช้อำนาจเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง แม้เบลฟากอร์จะเป็นปีศาจจากนรก แต่กลับต้องพ่ายแพ้ให้แก่เล่ห์เหลี่ยมของมนุษย์อย่างน่าขัน ทำให้เรื่องนี้มีทั้งความสนุกแบบนิทานพื้นบ้านและการเสียดสีสังคม ศีลธรรม และสถาบันการแต่งงานอย่างเฉียบคม