ฟาโรสและฟาริลลอน: เงาอดีตเหนือเมืองอเล็กซานเดรีย (Pharos and Pharillon)

ฟาโรสและฟาริลลอน (Pharos and Pharillon) เป็นผลงานร้อยแก้วกึ่งบันทึกการเดินทาง ประวัติศาสตร์ และวรรณกรรม อันมีเอกลักษณ์ของ อี. เอ็ม. ฟอร์สเตอร์ ซึ่งถ่ายทอดภาพของอเล็กซานเดรีย เมืองโบราณริมทะเลเมดิเตอร์เรเนียนผ่านทั้งความทรงจำของอดีตและประสบการณ์ของโลกสมัยใหม่ ฟอร์สเตอร์พาผู้อ่านย้อนกลับไปสู่เมืองแห่งกรีก อียิปต์ ยิว และคริสต์ศาสนา ผ่านเรื่องราวของบุคคลสำคัญและเหตุการณ์จากโลกโบราณ ก่อนจะหันสายตากลับมายังอเล็กซานเดรียในยุคที่เขาได้ใช้ชีวิตอยู่ที่นั่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ชื่อ ฟาโรส หมายถึงประภาคารอันยิ่งใหญ่แห่งอเล็กซานเดรีย สัญลักษณ์ของโลกโบราณอันรุ่งเรือง ส่วน ฟาริลลอน เป็นชื่อที่ฟอร์สเตอร์มอบให้แก่ภาพของอเล็กซานเดรียในยุคสมัยใหม่และความทรงจำส่วนตัวของเขา จึงเกิดเป็นโครงสร้างที่งดงามระหว่าง อดีตกับปัจจุบัน ความยิ่งใหญ่กับความเสื่อมสลาย ประวัติศาสตร์กับความทรงจำ เมืองเดียวกันปรากฏขึ้นในสองห้วงเวลา ราวกับอดีตยังคงทอดเงาอยู่เหนือถนน ทะเล และชีวิตของผู้คนในปัจจุบัน ฟอร์สเตอร์มิได้มองอเล็กซานเดรียเป็นเพียงสถานที่ทางประวัติศาสตร์ แต่มองว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่สะสมชั้นของกาลเวลาไว้ในตัวเอง ซากอารยธรรมโบราณ เรื่องเล่าของกษัตริย์ นักปราชญ์ นักบุญ ผู้เดินทาง และผู้คนธรรมดา ล้วนหลอมรวมเข้ากับความประทับใจส่วนตัวจนกลายเป็นภาพวรรณกรรมที่มีทั้งความงดงาม ความโศกเศร้า และความรู้สึกถึงความไม่จีรังของอารยธรรม
นี่จึงเป็นผลงานที่มีเสน่ห์เฉพาะตัวในงานของฟอร์สเตอร์ โดยนำประวัติศาสตร์ การเดินทาง ความทรงจำ ศิลปะ และการใคร่ครวญถึงมนุษย์ มาร้อยเรียงเข้าด้วยกันอย่างละเมียดละไม อเล็กซานเดรียในหนังสือเป็นดั่งภาพแทนของอารยธรรมที่ก่อร่างสร้างตัวขึ้น รุ่งเรือง เสื่อมสลาย และทิ้งร่องรอยไว้ในจิตใจของผู้คน ด้วยเหตุนี้ ฟาโรสและฟาริลลอน จึงมีคุณค่าประหนึ่งภาพรำลึกอันเป็นอมตะของเมืองที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นทางแยกของโลก และเป็นงานคลาสสิกที่งดงามด้วยบรรยากาศ ประวัติศาสตร์ และสายตาอันเป็นเอกลักษณ์ของฟอร์สเตอร์