ปฏิปักษ์แห่งความรู้: วิทยปรัชญาและความคิดแบบหลังนวสมัย (Philosophy of Science and Postmodernism)

หนังสือ "ปฏิปักษ์แห่งความรู้: วิทยปรัชญาและความคิดแบบหลังนวสมัย" ชี้ให้เห็นถึงความขัดแย้งทางปัญญาระหว่างสองขั้วความคิดที่ทรงพลังที่สุด ในประวัติศาสตร์ความรู้ของมวลมนุษยชาติ ได้แก่ วิทยปรัชญา (Philosophy of Science) ซึ่งผูกตัวเองไว้กับวิธีการเชิงประจักษ์และเหตุผลนิยม กับปรัชญาแบบหลังนวสมัย (Postmodernism) ซึ่งท้าทายรากฐานของความรู้ดังกล่าวอย่างถึงแก่น วิทยปรัชญานั้นตั้งอยู่บนรากฐานความเชื่อที่ว่าความรู้ที่แท้จริงนั้นมีที่มาจากการสังเกต การทดลอง และการพิสูจน์ที่สามารถตรวจสอบซ้ำได้โดยผู้อื่น ความรู้ในกรอบนี้จึงเป็นสิ่งสากล เป็นกลาง และค้นพบได้จากธรรมชาติที่มีอยู่อย่างอิสระจากผู้สังเกตการณ์ นับตั้งแต่ยุคของกาลิเลโอ กาลิเลอี (Galileo Galilei) และไอแซก นิวตัน (Isaac Newton) จนถึงนักวิทยปรัชญาอย่างคาร์ล ป็อปเปอร์ (Karl Popper) และโทมัส คูน (Thomas Khun) แนวคิดนี้ได้พัฒนาขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยยึดโยงที่มาของความรู้ไว้กับกระบวนการและวิธีการที่เป็นระบบ ในทางตรงกันข้าม ปรัชญาหลังนวสมัยซึ่งเบ่งบานในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 โดยนักคิดอย่าง มิเชล ฟูโกต์ (Michel Foucault) ฌาคส์ แดร์ริดา (Jacques Derrida) และฌอง-ฟร็องซัวส์ ลีโยตาร์ (Jean-François Lyotard) ได้โต้แย้งว่า ความรู้ไม่อาจแยกออกจากบริบท อำนาจ และภาษาได้ สำหรับพวกเขาแล้วความรู้มิได้ ‘ค้นพบ’ แต่ถูก ‘สร้างขึ้น’ ผ่านการอภิปรายความและความสัมพันธ์ทางสังคม ที่มาของความรู้จึงไม่ใช่ธรรมชาติที่เป็นกลาง หากแต่เป็นผลผลิตของยุคสมัย วัฒนธรรม และการต่อสู้ทางอำนาจ ความขัดแย้งระหว่างสองกระแสไม่ใช่เพียงการโต้เถียงเชิงนามธรรม แต่ส่งผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่อวิธีที่จัดการกับวิทยาศาสตร์ การศึกษา นโยบายสาธารณะและความจริงในโลกร่วมสมัย โดยเนื้อหาประกอบด้วย 9 บท

บทที่ 1: ปรัชญาทั่วไป

บทที่ 2: การแสวงหาความรู้แบบนวสมัย

บทที่ 3: วิทยปรัชญา: ความสัมพันธ์ รากฐาน และการอธิบาย

บทที่ 4: พัฒนาการวิทยปรัชญา

บทที่ 5: สำนักคิดวิทยปรัชญำในปัจจุบัน

บทที่ 6: ปรัชญาสังคมศาสตร์

บทที่ 7: การประยุกต์ใช้วิทยปรัชญาเพื่อการสื่อสาร

บทที่ 8: กำรแสวงหำความรู้แบบหลังนวสมัย (โครงสร้างนิยม-หลังโครงสร้างนิยม-หลังนวสมัย)

บทที่ 9: วิธีการศึกษาแบบหลังนวสมัย: การวิพากษ์ (Critique) การอภิปรายความ (Discourse)

และการทลายกรอบ (Deconstruction)