ลูกผู้ชาย (ฉบับปรับปรุง)

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นในสมัยวัยเยาว์ มาโนช รักสมาคม เด็กชายลูกช่างไม้ผู้ยากจนและเจียมตัว ได้ผูกพันเป็นเพื่อนสนิทกับ รำพรรณ จันทนวิโรจน์ เด็กหญิงลูกผู้ดีมีตระกูล ทั้งสองมักถูกกลั่นแกล้งและข่มเหงจาก คีรี สีตะกำแหง เด็กชายลูกขุนนางใหญ่ที่มีนิสัยพาลและชอบเอาชนะด้วยวิธีสกปรกมาตลอด แต่มาโนชก็อดทนและพยายามต่อสู้ด้วยวิถีของลูกผู้ชาย

เมื่อเติบโตขึ้นเป็นหนุ่มสาว มาโนชดิ้นรนจนได้เป็นนักเรียนกฎหมายและทำงานเป็นเสมียน เขาได้พบกับรำพรรณอีกครั้ง ความรักและความผูกพันลึกซึ้งเริ่มก่อตัวขึ้นในใจของทั้งสอง แต่โชคชะตากลับเล่นตลกเมื่อ ทำนอง เมนะศิริ เพื่อนรักผู้มีพระคุณของมาโนช เกิดตกหลุมรักรำพรรณและมาขอให้มาโนชช่วยเป็นพ่อสื่อให้ ด้วยความรักเพื่อนและเจียมตัวในฐานะที่ต่ำต้อยกว่า มาโนชจึงยอมเฉือนหัวใจตัวเอง เสียสละรำพรรณให้แก่เพื่อนรัก

รำพรรณซึ่งรักมาโนชหมดหัวใจ รู้สึกเจ็บปวดและเข้าใจผิดคิดว่ามาโนชไม่มีเยื่อใย จึงประชดชีวิตด้วยการยอมแต่งงานกับทำนอง ในขณะเดียวกัน ทำนองก็ตอบแทนมิตรภาพด้วยการยก อาภา น้องสาวผู้รักความสนุกสนานและทันสมัยของตนให้แต่งงานกับมาโนช แม้มาโนชจะไม่ได้รักอาภาฉันชู้สาวเลยก็ตาม
ต่อมา มาโนชสอบชิงทุนไปเรียนต่อวิชากฎหมายที่ประเทศอังกฤษเป็นเวลาถึง 7 ปี ในระหว่างที่เขาไม่อยู่ คีรี ศัตรูเก่าที่ผลาญสมบัติพ่อแม่จนหมดตัว ได้เข้ามาพัวพันตีสนิทกับอาภา ด้วยความเหงาและรักสนุก อาภาจึงลักลอบเป็นชู้และหนีตามคีรีไป โดยทิ้งลูกน้อยไว้เบื้องหลัง (ทางบ้านทำนองปิดบังเรื่องนี้ไว้ไม่ให้มาโนชรู้เพราะกลัวจะเสียการเรียน)

เมื่อมาโนชกลับมายังประเทศไทย เขากลายเป็นผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ผู้ทรงเกียรติในบรรดาศักดิ์ "พระวิสุทธิสัตถญาณ" เมื่อเขาทราบความจริงเรื่องภรรยาหนีตามศัตรูเก่าไป เขาต้องพบกับบททดสอบหัวใจครั้งใหญ่ที่สุดในชีวิต เมื่อคีรีและเด็กหนุ่มชื่อคำรณ (ซึ่งอาภาเคยหลอกว่าเป็นลูกของมาโนช) ถูกจับกุมในคดีปล้นทรัพย์ มาโนชต้องเป็นผู้พิพากษาคดีนี้ แม้ในใจจะเจ็บปวดที่ต้องตัดสินจำคุกเด็กที่เขาเข้าใจว่าเป็นลูก แต่มาโนชก็เลือกที่จะยึดมั่นใน "ความยุติธรรม" เหนือความรู้สึกส่วนตัว

ในที่สุด อาภาที่ตกต่ำและสำนึกผิดได้มาหาสามีเก่าเพื่อขอให้ช่วยลูก แต่เมื่อเห็นความเด็ดเดี่ยวในหน้าที่ของมาโนช หล่อนจึงยอมสารภาพความจริงว่า คำรณเป็นลูกของคีรี ไม่ใช่ลูกของเขา พร้อมทั้งนำ "ระกำ" ลูกสาวสายเลือดแท้ๆ ของมาโนชมาคืนให้ ส่วนคีรีนั้นต้องรับกรรมในคุกและสำนึกผิดต่อมาโนชในวาระสุดท้าย

เวลาล่วงเลยไป ทำนองและรำพรรณมีลูกสาวชื่อ "รำไพ" ซึ่งเติบโตเป็นหญิงสาวที่งดงาม เพียบพร้อม และมีหน้าตานิสัยถอดแบบรำพรรณในวัยสาวมาไม่มีผิดเพี้ยน มาโนชได้ใกล้ชิดและตกหลุมรักรำไพ ทำนองผู้ซึ่งล่วงรู้ถึงความเสียสละอันยิ่งใหญ่ของเพื่อนรักในอดีต จึงเต็มใจอย่างยิ่งที่จะมอบลูกสาวให้เพื่อเป็นการใช้หนี้หัวใจ มาโนชจึงได้แต่งงานกับรำไพ เป็นรางวัลแห่งความดีและความเป็น "ลูกผู้ชาย" ที่แท้จริงซึ่งเขาได้ยึดมั่นมาตลอดชีวิต