เพราะขัดแย้งจึงเป็นประวัติศาสตร์ "ไทย-กัมพูชา" กับความสัมพันธ์หวานปนขม

จากกรณีพิพาทปราสาทพระวิหาร การจลาจลต่อต้านไทยในพนมเปญ มาจนถึงความขัดแย้งตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชา ในท่ามกลางความขัดแย้งทุกครั้ง ทั้ง 2 ฝ่ายมักหยิบยกอดีตมาอธิบายปัจจุบัน อดีตที่ต่างฝ่ายต่างก็จดจำและจัดการต่างกันออกไป ขณะที่ไทยเน้นย้ำเรื่องราวว่าด้วยดินแดนที่เสียไปในยุคที่ฝรั่งเป็นใหญ่ กัมพูชาก็ให้ความสำคัญกับโครงเรื่องของชาติที่ไม่เคยหายสาบสูญแม้จะถูกรุกรานจากเพื่อนบ้านที่น่าชังเสมอมา และอดีตเช่นว่านี้ถูกปลุกขึ้นมาทุกครั้งเมื่อความขัดแย้งปะทุขึ้น
เพราะขัดแย้งจึงเป็นประวัติศาสตร์ หวานปนขมปมสัมพันธ์ "ไทย-กัมพูชา" ชี้ให้เห็นความสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างเพื่อนบ้านสองชาติ ที่แม้ว่าจะมีความสัมพันธ์อันดีในบางช่วงเวลา ไม่ว่าจะเป็นในแง่การทูต เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม แต่ผลประโยชน์ของชาติและกระแสชาตินิยมของทั้งสองประเทศก็มักนำไปสู่การเผชิญหน้าและความรุนแรงอยู่เป็นระยะ ซึ่งประวัติศาสตร์ก็มักกลายเป็นส่วนหนึ่งของความขัดแย้งเหล่านั้น
หนังสือเล่มนี้เป็นทั้ง "ประวัติศาสตร์ความขัดแย้ง" ที่เล่าเรื่องราวความขัดแย้งระหว่างไทยกับกัมพูชาในรอบกว่าศตวรรษที่ผ่านมา ขณะเดียวกันก็อรรถาธิบาย "ประวัติศาสตร์ขัดแย้ง" หรือความไม่ลงรอยกันของเรื่องเล่าอดีตที่อยู่ในความรับรู้และทรงจำของคนทั้งสองชาติ ซึ่ง "ทำให้เกิดความไม่เข้าใจ ความเข้าใจผิด อคติ และความเกลียดชัง" ระหว่างกัน โดยชี้ให้เห็นถึงการทำงานและความสัมพันธ์อันผกผันระหว่างประวัติศาสตร์และความขัดแย้งเหล่านั้น มิใช่เพื่อจะตอกย้ำความบาดหมาง แต่เพื่อให้เห็นความเป็นไปของเหตุการณ์และก้าวเดินต่อไปด้วยอคติจากเรื่องเล่าที่เบาบางลง