การพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาบนฐานข้อมูลครัวเรือนคนจนจังหวัดพัทลุง

การจัดการศึกษาและการยกระดับคุณภาพการศึกษาเชิงพื้นที่ ถือเป็นพื้นที่เปิดโอกาสให้จังหวัดพัฒนารูปแบบที่มีคุณภาพ และสามารถขยายผลไปยังโรงเรียนต่างๆ ได้ซึ่งพื้นที่นวัตกรรมการศึกษานั้น เน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนและพัฒนาคุณภาพทางการศึกษาของคนในชุมชน เพื่อการต่อยอดในการพัฒนาชุมชน สังคม และประเทศชาติ "ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา" ถือเป็นอีกอุปสรรคปัจจัยหนึ่งในการพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพทางการศึกษา ซึ่งมีสาเหตุหลักจากความยากจน ความยากจนและความเหลื่อมล้ำ เป็นเรื่องสำคัญอันดับแรกของสหประชาชาติ (UN) นอกจากนี้ องค์การ UNESCO ได้ให้กรอบความสำคัญเรื่องการศึกษาไว้ว่า "การศึกษาที่มีคุณภาพจะช่วยขจัดความยากจน นำไปสู่สุขภาพที่ดี สนับสนุนประชาธิปไตยและธรรมาภิบาล และรักษาธรรมชาติสิ่งแวดล้อม" จึงต้องออกแบบเพื่อแก้ปัญหาความยากจนในพื้นที่ที่สนองความต้องการของส่วนภูมิภาคและภาคชนบท เพื่อให้การศึกษาเป็นองค์รวมของการพัฒนาให้ชุมชนแต่ละพื้นที่มีฐานของความสามารถในการพึ่งตนเองอย่างแท้จริง จังหวัดพัทลุงเป็นหนึ่งใน 20 จังหวัดที่มีรายได้ครัวเรือนต่ำ และมีจำนวนคนจนในระดับสูง โมเดลกระจูดแก้จน ภายใต้ความรับผิดชอบของมหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง พบว่า จังหวัดพัทลุงมีจำนวนคนจนทั้งหมด 14,514 ครัวเรือน (ณ วันที่ 27 กันยายน 2565 จากแหล่งข้อมูลระบบ TPMAP) กรอบแนวคิดการดำรงชีพอย่างยั่งยืน (Sustainable Livelihoods Framework: SLF) ชี้ให้เห็นว่า คนยากจนในจังหวัดพัทลุงมีศักยภาพทุนทางสังคมเฉลี่ยอยู่ในระดับต่ำสุด เท่ากับ 1.53 (อยู่ลำบาก) ทุนมนุษย์มีค่าเฉลี่ยต่ำอยู่ในระดับรองลงมาเท่ากับ 1.83 (อยู่ยาก) นอกจากนี้ พบว่า อำเภอที่มีปริมาณคนจนสูงสุด คือ อำเภอปากพะยูน (20.1%), อำเภอเมืองพัทลุง (19.9%), ซึ่งเป็นคนจนด้านการศึกษา (7,677 คน) คนจนด้านรายได้ (4,693 คน) และคนจนด้านความเป็นอยู่ (2,144 คน) ซึ่งสัมพันธ์กับข้อมูลที่ได้จากการสำรวจข้อมูลทุนมนุษย์ ที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยอันส่งผลต่อคนจนด้านการศึกษาและคนจนด้านรายได้ กล่าวคือ คนในจังหวัดพัทลุงได้รับการศึกษาต่ำกว่าการศึกษาภาคบังคับสูงถึง 43,184 คน (ร้อยละ 76) และคนว่างงานกระจุกตัวอยู่ใน 2 อำเภอข้างต้นเช่นกัน ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลการมีงานทำ ชี้ให้เห็นว่าคนพัทลุงไม่มีทักษะการประกอบอาชีพสูงถึง 17,893 คน (ร้อยละ 51) ในจำนวนดังกล่าวเป็นนักเรียนส่วนหนึ่งด้วย คนพัทลุงส่วนใหญ่ประกอบอาชีพ ซึ่งอาชีพที่ได้รับค่าแรงขั้นต่ำ การประกอบอาชีพขาดความมั่งคงในฐานรายได้ครัวเรือน ซึ่งส่งผลต่อการได้รับโอกาสทางการศึกษาที่น้อยลง การจัดการศึกษาในเขตพื้นที่เป้าหมาย 2 อำเภอ คนจนจังหวัดพัทลุง พบว่า ร้อยละ 71 (18,641 คน) ของนักเรียนมาจากครัวเรือนยากจน ศึกษาในระดับปฐมวัย ประถมศึกษาและมัธยมศึกษาตอนต้น ทำให้เห็นเป้าหมายในเชิงพื้นที่และระดับการศึกษาสำหรับการพัฒนานวัตกรรมการศึกษาชัดเจนมากขึ้น