ศาสตร์การเรียนรู้: จากรากฐานสู่สมรรถนะการเรียนรู้ตลอดชีวิต

ทำไมบางคนเรียนรู้ได้ลึกและจำได้นาน? ชวนสำรวจศาสตร์การเรียนรู้ที่หลอมรวมจิตวิทยา ประสาทวิทยาศาสตร์ สังคม และเทคโนโลยี เพื่อออกแบบการเรียนรู้ให้ทุกคนไปถึงศักยภาพของตน ตั้งแต่ห้องเรียนถึงตลอดชีวิต

หนังสือเริ่มต้นจากภาพเด็กหญิงวัย 11 ขวบจากชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ที่กำลังพยายามต่อสายไฟให้หลอด LED สว่างเป็นครั้งแรก พร้อมคำถามว่าขณะนั้นในสมองของเธอเกิดอะไรขึ้น คำถามนี้พาผู้อ่านออกเดินทางสำรวจศาสตร์การเรียนรู้ ศาสตร์ที่บูรณาการจิตวิทยา ประสาทวิทยาศาสตร์ สังคมวิทยา เทคโนโลยี และการศึกษาเข้าด้วยกัน เพื่อตอบว่ามนุษย์เรียนรู้อย่างไร และจะออกแบบประสบการณ์การเรียนรู้ให้ผู้เรียนทุกคนไปถึงศักยภาพของตนได้อย่างไร

เนื้อหาแบ่งเป็น 9 บท บทที่ 1 ปูพื้นความหมาย การประยุกต์ใช้ และความท้าทายของศาสตร์การเรียนรู้ บทที่ 2 ย้อนประวัติศาสตร์การเรียนรู้ของมนุษยชาติ ตั้งแต่ความสามารถในการรับรู้เจตนาร่วมที่ทำให้มนุษย์สะสมความรู้ข้ามรุ่นได้ การถ่ายทอดความรู้ในสังคมก่อนมีโรงเรียน จนถึงการเกิดโรงเรียนมวลชนและความท้าทายในยุคดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ บทที่ 3 วิเคราะห์ทฤษฎีการเรียนรู้ ทั้งพฤติกรรมนิยม ปัญญานิยม แนวคิดของนักคิดคนสำคัญ และข้อโต้แย้งระหว่างทฤษฎี

บทที่ 4 อธิบายว่าการเรียนรู้คือการเปลี่ยนแปลงเชิงกายภาพในสมอง ความจำที่คงทนต้องอาศัยเวลา การทบทวนแบบเว้นระยะ และการนอนหลับ พร้อมชี้ขอบเขตของสิ่งที่ประสาทวิทยาศาสตร์บอกครูได้ และเตือนให้ระวังความเชื่อผิดเกี่ยวกับสมอง (neuromyths) บทที่ 5 ว่าด้วยการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่ การฝึกฝนอย่างจงใจ กรอบคิดแบบเติบโต อารมณ์และแรงจูงใจ และ "การเรียนรู้วิธีที่จะเรียนรู้" ซึ่งยืนยันด้วยงานวิจัยในห้องเรียนไทยของผู้เขียนและคณะ

บทที่ 6 ขยายมุมมองสู่ปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรม ตั้งแต่การเรียนรู้ในสังคมจนถึงปัญหา 2 ซิกมากับความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา บทที่ 7 วิเคราะห์เทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ในการเรียนรู้ รวมถึง Generative AI ในมือครู และชี้ว่าผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับการออกแบบตามหลักศาสตร์การเรียนรู้มากกว่าตัวเทคโนโลยีเอง บทที่ 8 ติดตามวิวัฒนาการของการเรียนรู้ในยุคดิจิทัลและทักษะแห่งอนาคต โดยเสนอการผสาน "เทคโนโลยี + สังคม + ทักษะมนุษย์" และความเสมอภาคในการเข้าถึงการเรียนรู้ตลอดชีวิต

บทที่ 9 "Next Station ของการเรียนรู้" สังเคราะห์ทั้งเล่มสู่เป้าหมายของการเรียนรู้ในอนาคต ได้แก่ การเรียนรู้ตลอดชีวิต การเรียนรู้เพื่อความเป็นอยู่ที่ดี การดูแลตนเอง สังคม และสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการเรียนรู้ที่สอดประสานกับสุขภาพและอายุยืนในสังคมสูงวัยของไทย ผ่านกรณีศึกษา Nun Study และสารจากผู้เขียน หนังสือชวนให้ผู้อ่านขยับคำถามจาก "เราเรียนรู้อะไร" ไปสู่ "เราเรียนรู้อย่างไร" และ "เราเรียนรู้ไปเพื่ออะไร" เหมาะสำหรับครู นักการศึกษา นักศึกษาครู ผู้ปกครอง และผู้สนใจการเรียนรู้ของมนุษย์